1864 Karl Marx bezoekt Zaltbommel

Van 21 december 1863 tot 19 februari 1864 verbleef de beroemde filosoof Karl Marx (1818-1883) in Zaltbommel. Hij bracht er een bezoek aan oom Lion Philips (1794-1866). Lion was gehuwd met Sophie Presburg (1797-1854), een zuster van zijn moeder Henriëtte (1788-1863). Hij is de grootvader van Anton en Gerard Philips die de eenvoudige gloeilampenfabriek in Eindhoven tot het grote Philipsconcern uitbouwden. In 1863 werkte Marx aan zijn beroemdste boek 'Das Kapital'. Het is mogelijk dat hij er in Zaltbommel aan heeft gewerkt.

Marx verbleef wel eens meer in Zaltbommel bij zijn familie. Hoewel de familiebetrekkingen zeker niet slecht waren was de belangrijkste reden voor zijn bezoeken van financiële aard. Hij zat nogal eens verlegen om centen. Om de nood te verlichten nam Marx voorschotten op de erfenissen van zijn vader en moeder. Lion Philips speelde een bemiddelende rol in deze financiële zaken en trad later op als executeur-testementair van Henriëtte Marx-Presburg. In december 1863 kwam Marx naar Zaltbommel.  Marx was na het overlijden van zijn moeder, een maand eerder, naar Trier vertrokken om er zijn erfdeel in ontvangst te nemen. Dat mislukte echter omdat volmachten ontbraken van zijn zusters. Hij ging toen langs in Zaltbommel. In de volgende maanden regelde Lion Philips de erfeniszaak. Marx moest zijn verblijf in Zaltbommel overigens toch verlengen omdat hij last had gekregen van steenpuisten! Uiteindelijk kon Marx met het restant van zijn erfdeel, 7000 gulden, doorreizen naar Londen. Zo'n 5000 gulden werd van zijn erfenis afgehaald om al reeds gedane voorschotten mee te vereffenen.

Naast daadwerkelijke bezoeken aan het stadje correspondeerde Marx geregeld met zijn Bommelse verwanten. Een deel van deze correspondentie is uitgegeven.

Literatuur en afbeelding:

• J. Gielkens, 'Was ik maar weer in Bommel'. Karl Marx en zijn Nederlandse verwanten, Amsterdam 1997